O
municipio da Laracha ocupa a parte oriental da comarca de Bergantiños,estendéndose
de norte a sur dende a pequena península de Caión
ata as terras altas de Soandres e Montemaior, no reborde da meseta
de Ordes. Pola súa superficie, 126 km. cadrados, é
un dos máis extensos da comarca, despois de Carballo e Coristanco.
O
seu territorio repártese en trece parroquias:Cabovilaño,
Caión, Coiro, Erboedo, Golmar, Lemaio, Lendo, Lestón,
Montemaior, Soandres, Soutullo, Torás e Vilaño. A
parroquia de Soandres, a máis extensa de Bergantiños,
e a de Montemaior, ocupan case a metade do seu territorio.
O
relevo do municipio é variado en el podemos diferenciar varias
unidades. A primeira delas corresponde ás terras altas do
sur,formada polos rebordes da meseta de Ordes que a xeito de escaleira
descende cara ó val do Anllóns. Estas terras amesetadas,formadas
por granito porfídico, acadan unha altitude entre os 400
e 500 metros, superada nalgunhas elevacións como o coto de
Pedrouzo (518 m.),Coto de Casaslongas (549 m.) ou a Pedra da Cabra
(553 m.).A segunda unidade constitúea o val do río
Anllóns cos seus afluentes, que discorre nesta zona sobre
xistos pertecentes ó complexo de Ordes. O val vaise abrindo
a medida que avanza cara ó occidente, nel sitúanse
a maior parte dos núcleos de poboación e as terras
máis fértiles. Nesta parte o río recibe pequenos
afluentes. Pola banda esquerda o máis importante é
o Acheiro, que recolle as augas da serra de Montemaior, e vai paralelo
ó Anllóns, formando un val pechado. Pola parte dereita
o Vilán é o máis salientable.
Unha
terceira unidade do relevo está formada polas pequenas elevacións
que delimitan o val do Anllóns pola súa banda dereita,
e que seguen unha liña paralela á costa. Comezan estas
na serra de Santa Leocadia ( 410 m.), e continúan por Monteagudo
( 226 m.) e alto de Lendo (305 m.). Preto deste atópase a
cunca de Lendo, unha pequena depresión terciaria, asociada
a unha falla, formada por estractos de arxila, areíscas e
lignito.
Por
último, temos o pequeño treito costeiro que ten este
concello, que se estende dende a Enseada de Lourido ata a Pedra
Furada. No centro sobresae a península de Caión, na
que se asenta a vila do mesmo nome.
As
terras do municipio larachés participan dun clima oceánico,
con pequenas variacións entre as terras litorais e o val
do Anllóns, de temperaturas máis suaves, cunha media
anual arredor dos 12°C; e as terras máis elevadas de
Soandres e Montemaior, algo máis frías e con maior
risco de xeadas. As precipitacións anuais achéganse
ós 1500 mm.
A
vexetación autóctona foi substituída por especies
de repoboación: piñeiros e eucaliptos. Os bosques
ocupan un tercio da superficie total do concello. As pequenas manchas
de bosque autóctono de carballo, castiñeiros, abeneiros
e bidueiros, aparecen no val do Anllóns. Nas terras máis
altas, a vexetación arbórea está substituída
por toxeiras
O
concello da Laracha con 10.791 (1996), ocupa o segundo lugar dentro
da comarca polo número de habitantes. Sen embargo, a súa
densidade de poboación é de 86 hab./km. cadrado, máis
baixa que a media comarcal. Esta poboación está desigualmente
repartida polo territorio. A maior concentración sitúase
no val do Anllóns e ó longo da estrada comarcal 552,
onde se ubican os dos núcleos principais: A Laracha, capital
do concello e Paiosaco. Na zona costeira está a pequena vila
de Caión.
Nas
zonas altas, o hábitat é máis disperso. A Laracha
conta con 336 núcleos de poboación, o que representa
máis do 30% do total que hai na comarca ( Nogueira, 1998:
145).
O
reparto da poboación foi evolucionando co paso do tempo.
A principios de século, Soandres e Montemaior, eran as dúas
parroquias máis poboadas; sen embargo, a partir de 1960 o
seu número de habitantes descende de xeito considerable,
igual que lle pasou as parroquias máis afastadas da capital
municipal, e da principal vía de comunicación. Tan
só Torás e Caión, onde se atopan os dous núcleos
máis importantes, aumentaron o seu número de habitantes
a partir desa década ( Ibidem: 147 ).
A
emigración e a caída da natalidade son as dúas
causas de regresión poboacional deste concello, que acadou
en 1960 o seu máximo número de habitantes.
Evolución da poboación de feito do concello da Laracha:
1900 - 1910 - 1920 - 1930 - 1940
7.993
- 8.382 - 8.574 - 10.039 - 11.459
----------------------------------------------
1950
- 1960 - 1970 - 1981 - 1991
12.213
- 12.708 - 10.898 - 10.857 - 10.119
O
concello da Laracha tivo unha grande tradición agrícola
e gandeira, pero na actualidade este sector ocupa menos da cuarta
parte da poboación activa. Antiguamente as terras baixas
do Anllóns producían abundante trigo, millo, patacas,
fabas, hortalizas e froitas; productos que se comercializaban na
concurrida feira de Paiosaco ( Carré Aldao, ca 1928-VI-.3°:
174 ). Nos últimos anos o sistema de cultivos variou. O cultivo
do trigo case desapareceu , sendo substituído pr plantas
forraxeiras, destinadas a alimentar a cabana gandeira bovina. O
sector forestal tamén acada unha relativa importancia.
O sector secundario
ocupa a metade da poboación activa municipal, incluíndo
nel o subsector da construcción, que se ve moi favorecido
pola proximidade deste concello á cidade da Coruña.
O desenvolvemento industrial do municipio é baixo. As dúas
industrias de maior relevancia son Céramicas Campo e a fábrica
de pensos de Paiosaco.
O sector servicios concéntrase sobretodo na capital municipal
e nos dous núcleos de maior poboación: Paiosaco e
Caión. Os habitantes deste concello manteñen unha
estreita relación coa cidade da Coruña, favorecida
pola construcción da autovía A-55.
